گروگانگیری وزیران نفت اوپك

5607 بازديد   
گروگانگیری وزیران نفت اوپك

روز 2 دی 1354 پس 48 ساعت اسارت و سرگردانی، كلیه وزیران اوپك از جمله جمشید آموزگار در الجزیره پس از دو روز اسارت و گروگانگیری آزاد شدند. در روز 30 آذر 1354 عملیات گروگانگیری وزیران نفت اوپك توسط گروه تحت فرمان «كارلوس» آغاز شد. عملیاتی كه 44 ساعت به طول انجامید و موجی از دلهره را در پایتخت‌های 11 كشور جهان به وجود آورد.
این حادثه در طبقه اول ساختمان شماره 10 واقع در خیابان «كارل لوگورنیگ» وین كه محل برگزاری نشست وزیران نفت 11 كشور عضو اوپك بود، به وقوع پیوست. در این اجلاس وزیران اوپك همراه معاونین خود بحث درباره قیمتها، سهمیه‌ها و برنامه تأسیس صندوق اوپك را آغاز كرده بودند. در آن زمان جلسات اوپك به دلیل آنكه در شرایط تحریم نفتی غرب توسط كشورهای صاحب نفت تشكیل می‌شد، از حساسیت و اهمیت خاصی برخوردار بود.

كارلوس كیست؟
«ایلیچ رامیرز سانچز» معروف به «كارلوس» مشهورترین چریك تحت تعقیب دولتهای جهان كه منابع غربی از وی به عنوان «تروریست بین‌المللی» یاد می‌كنند در 1328 ش. در ونزوئلا به دنیا آمد. او كه در دهه هفتاد میلادی در بسیاری از اقدامات ضدصهیونیستی از جمله كشتار ورزشكاران اسرائیلی در المپیك مونیخ نقش مستقیم داشت، حداقل در 20 سال از عمر خود به عنوان یك چهره شناخته شده و تحت تعقیب، مطرح بوده است.
كارلوس در 1339 به جبهه خلق برای آزادی فلسطین پیوست. در آذر 1354 در یورش به مقر اوپك در وین، تمامی وزرای نفت كشورهای عضو این سازمان را پس از یك درگیری مسلحانه با محافظین اجلاس، به گروگان گرفت. در جریان این گروگانگیری سه پلیس اتریشی و پس از پایان گروگانگیری 2 مأمور سازمان ضدجاسوسی فرانسه به دست افراد كارلوس كشته شدند. پس از این حوادث كارلوس غیاباً در فرانسه محاكمه و به حبس ابد محكوم شد. مع‌الوصف وی در دهه 1360 در چندین رشته بمب‌گذاری در فرانسه، آلمان و ایتالیا نیز دست داشت. كارلوس سرانجام در مرداد 1373در سودان شناسائی و دستگیر شد و به مقامات فرانسه تحویل گردید. وی در پاریس محاكمه شد و به حبس ابد محكوم گردید. منابع خبری فرانسه هیچ گزارشی راجع به این محاكمه و اظهارات كارلوس در دادگاه منتشر نكردند.
گروگانگیری وزیران اوپك
در كارنامه اقدامات كارلوس، حادثه حمله به مقر اجلاس اوپك در وین به دلیل آنكه 12 دولت را ـ با احتساب دولت میزبان ـ به چالش كشیده بود به عنوان یكی از حوادث مهم قرن به ثبت رسیده است.
حادثه در ساعت 11 و 40 دقیقه روز 30 آذر سال 1354 آغاز شد. كارلوس همراه با 5 مرد مسلح و یك زن بدون جلب توجه روزنامه‌نگاران منتظر، از یكی از دربهای پشت سالن كنفرانس كه قبلاً شناسائی كرده بودند، در هیأت خدمتكار وارد شده ابتدا ارتباط تلفنی ساختمان اوپك را قطع كردند و سپس محافظان مبادی ورودی و افراد مسلح داخل ساختمان را خلع سلاح كردند و با تیراندازی هوائی وارد بخش اصلی كنفرانس شدند. هدف‌ آنها به گروگان گرفتن وزیران نفت اوپك بود. افراد همراه كارلوس به محض ورود به سالن، در برابر چشمان وحشت‌زده و مبهوت شركت‌كنندگان، در تمام زوایای سالن دینامیت كار گذاشتند. پس از آن، كارلوس گروگان‌ها را به چهار گروه تقسیم كرد:
گروه اول شامل الجزایری‌ها، عراقی‌ها و لیبیایی‌ها بود كه گروه دوست خوانده می‌شدند. گروه دوم را به نام گروه بی‌طرف، نیجریه‌‌ای‌ها، كویتی‌ها، اكوادوری‌ها، ونزوئلایی‌ها و گابونی‌ها تشكیل می‌دادند. كارمندان دبیرخانه اوپك اعضای گروه سوم بودند و اتباع ایرانی، عربستانی سعودی، امارات متحده عربی و قطر عضو گروه دشمن بودند. كارلوس دستور داده بود در میان افراد گروه دشمن نیز دینامیت كار بگذارند. پلیس وین پس از اطلاع از گروگان‌گیری، ساختمان محل كنفرانس را به محاصره درآورد و با مهاجمان وارد مذاكره شد. كارلوس كه خود و افرادش را اعضای شبكه «بازوی انقلاب عرب» نامیده بود، هدف از این آدم‌ربائی را فاش نكرد و فقط از مقامات اتریش خواست هواپیمایی در اختیار وی قرار دهند تا گروگان‌هایش را به هر نقطه كه می‌خواهد، ببرد. او تهدید كرد اگر خواسته‌اش برآورده نشود، نخست معاونین وزیران نفت ایران و عربستان را خواهد كشت و چنانچه باز هم به تقاضایش ترتیب اثر ندهند، تمام مقر اوپك را منفجر خواهد كرد.
ساعت 5 و 20 دقیقه بعدازظهر دولت وین كه چانه‌زنی با گروگان‌گیرها را بی‌حاصل دید، موافقت خود را با درخواست آنان اعلام كرد و ساعت 7 صبح روز بعد، آن‌‌ها به همراه 40 گروگان، با اتوبوس مخصوص اداره پست، به طرف فرودگاه حركت كردند تا هواپیمای «دی سی ـ 9» آن‌ها را به الجزایر ببرد.
كارلوس پیش از پرواز، اعضای هیأت نمایندگی ونزوئلا را آزاد كرده بود. او هنگام آزادسازی هموطنانش نامه‌‌ای به «هرناندز آكوستا» وزیر نفت و رییس هیأت نمایندگی ونزوئلا داده بود تا به مادرش در كاراكاس برساند. كارلوس به وزیر نفت كشورش اخطار كرده بود كه بهتر است نامه را شخصاً به مادرش تحویل دهد وگرنه او نیز تنبیه خواهد شد.
در الجزیره كارلوس تا عصر به مذاكره با مقامات الجزایر پرداخت و در پایان همه گروگان‌های غیرعرب، به جز آموزگار رئیس هیأت نمایندگی ایران را آغاز كرد. هواپیما ساعت 5 بعدازظهر همراه با 20 گروگان به سوی لیبی به پرواز در‌ آمد. دو ساعت بعد هواپیما در طرابلس به زمین نشست. مسافران تا نیمه‌های شب منتظر آماده شدن هواپیمایی بودند كه می‌بایست آن‌ها را به عراق ببرد. اما هواپیما در اختیار مهاجمان قرار نگرفت و كارلوس با آزاد كردن 10 گروگان، به خلبان دستور داد تا بار دیگر به سوی الجزایر پرواز كند. در میان راه كارلوس تغییر عقیده داد و تصمیم گرفت به تونس برود. ولی تونسی‌ها به هواپیما اجازه فرود ندادند و آن‌ها ناچار به الجزایر باز گشتند.
در فرودگاه الجزایر، كارلوس پس از مذاكره با مقامات الجزایری، اعلام كرد كه تا ظهر همه گروگان‌ها را آزاد خواهد كرد. ولی واقعیت این بود كه مهاجمان تصمیم داشتند یمانی و آموزگار را به قتل برسانند. الجزایری‌ها كه از تصمیم آ‌ن‌ها آگاه شده بودند، به كارلوس هشدار دادند كه در صورت كشته‌ شدن یمانی، هیچ یك از مهاجمان را زنده نخواهند گذاشت. با این اولتیماتوم، كارلوس كه چاره‌ای جز آزاد كردن همه گروگان‌ها نداشت، در مقابل یمانی و آموزگار قرار گرفت و ضمن انتقاد از سیاست‌های دولت‌های ایران و عربستان، گفت: «شما این بار از مرگ می‌گریزید، اما بدانید كه در آینده حتماً شما را خواهیم كشت! »
پس از این اظهارات خشم‌‌آلود، كارلوس و همراهانش از هواپیما خارج شدند. گروگان‌ها نیز پس از دقایقی تأمل، از هواپیما بیرون آمدند. در فرودگاه وزیر خارجه الجزایر منتظرشان بود تا همه را به یكی از سالن‌های انتظار ببرد. گروگان‌ها در سالن انتظار فرودگاه با تعجب متوجه شدند كه كارلوس و دیگر مهاجمان در سالن مجاور نشسته‌اند.
سرانجام پس از 44 ساعت، ماجرای گروگان‌گیری وزیران نفت اوپك پایان گرفت در حالی كه تنها یك دیوار شیشه‌ای گروگان‌ها را از مهاجمان جدا می‌كرد و كسی دقیقاً نمی‌دانست كه انگیزه این كار چه بود و تروریست‌ها از این ماجرا چه هدفی را در نظر داشتند و چه دست‌‌هایی در پشت پرده، این ماجرای مبهم را هدایت می‌كرد. اما علی‌رغم این كه انگیزه گروگان‌گیری هیچ گاه فاش نشد، شایع شده بود كه كارلوس مبلغ 20 میلیون دلار بابت رها كردن گروگان‌‌ها دریافت داشته است.
كارلوس، این شخصیت پر راز و رمز كه محافلی حتی وجود او را غیرواقعی و چنین شخصی را زاییده زد و بند‌‌های پشت پرده و عملیات تروریستی باندهای مافیایی سیاسی و اقتصادی، جهت انحراف افكار جهانیان می‌دانستند، سرانجام در سال 1373 در سودان دستگیر و پس از سه سال انتظار و محاكمه به حبس ابد محكوم شد. او اكنون در زندان پاریس دوران حكومت خود را می‌گذراند.

آموزگار وزیر نفت نبود
جمشید آموزگار وزیر نفت نبود و بالاترین مقام نفتی ایران «مدیر عامل شركت ملی نفت ایران» بود كه منوچهر اقبال آن را برعهده داشت. جمشید آموزگار در آن زمان مسئولیت وزارت كشور ایران را عهده‌دار بود. اما از دهه چهل كه وی در مقام یك كارشناس اقتصادی ایران به مجمع سالانه بانك جهانی و صندوق بین‌المللی پول راه یافت، در جمع مشاوران ویژه شاه قرار گرفته بود. علاوه بر وی، حسنعلی منصور، هوشنگ نهاوندی، جعفر شریف‌امامی، و امیرعباس هویدا از آغاز اجرای لوایح ششگانه شاه، جزء مشاوران محرم شاه قرار داشته‌اند.
با تأسیس سازمان كشورهای صادر كننده نفت ـ اوپك - در آغاز دهه چهل، شاه، آموزگار را برای تعیین میزان قیمت و حجم تولید نفت همواره طرف مشورت خود قرار می‌داد.
شاه به دلیل آنكه مسئولیت امور خارجه،نفت و دفاع را در شخص خود متمركز كرده بود، برای هر یك از این مسئولیتها، مشاورانی در اختیار داشت.
در 1350 ش. آموزگار با حفظ سمت (وزارت دارائی) از جانب شاه ریاست هیات نمایندگی ایران را برای شركت در دومین اجلاسیه اوپك برعهده داشت، در این اجلاسیه كه آموزگار به ریاست آن انتخاب شده بود قیمت نفت با چند برابر افزایش به تصویب اجلاسیه رسید، این افزایش كه با ریاست آموزگار همزمان شده بود به عنوان پیروزی سران اوپك از جمله شخص آموزگار تلقی شد، و این برای اولین بار بود كه در شرایط خاص بین‌المللی، كشورهای صادركننده نفت قادر شدند ك در تعیین نرخ نفت تصمیم بگیرند.
شاه این موفقیت اوپك را یك پیروزی برای رئیس دولت و نماینده خود اعلام كرد وی را به دریافت یك قطعه نشان تاج درجه اول با حمایل مفتخر نمود. اما آموزگار زیركانه این پیروزی را از دست‌آوردهای شاه اعلام كرد.
از این پس آموزگار با حفظ سمت به عنوان رئیس هیئت ایرانی در اجلاسیه‌‌های سران اوپك شركت می‌كرد، این دوران مقارن بود با افزایش تقاضای روزافزون غرب برای نفت و در نتیجه موفقیت اوپك در تعیین قیمت بر مبنای تقاضای نفت كه بی‌تأثیر از بحرانهای سیاسی و نظامی بین‌المللی نبوده است.

منابع:
ـ بولتن‌های وزارت نفت
ـ جمشید آموزگار، رجال عصر پهلوی به روایت اسناد ساواك، مركز بررسی اسناد تاریخی، 1382.
ـ هفت خواهران نفتی ،آنتونی سیمسون،ترجمه:ذبیح الله منصوری ، انتشارات امیر كبیر
ـ كیهان سال ـ 1354.

موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی


نظرات خوانندگان:
 
چنانچه نقدی یا نظری به اثر یا مطلب فوق دارید آن را بیان فرمایید.
نام:
نام خانوادگی:
پست الکترونیک:
متن پیام:

بازگشت به صفحه اول


 
 
 استفاده از مطالب اين سايت با ذکر منبع بلامانع است.
? Design: Niknami.ir